Historische Vereniging Schagen e.o.


Blik op het Schager verleden!
 

Onze lezingen 


De Historische vereniging organiseert ook vier lezingen per jaar over zeer uiteenlopende aspecten van de lokale geschiedenis, die echter allemaal een verbondenheid met Schagen en omgeving hebben. De eerstkomende lezing is van Thea en Jan Roos en heeft de titel:                       

Lezing: woensdag 5 februari 2020 in de Nieuwe Nes om 20.00 uur     door Thea en Jan Roos 

De Noord-Hollandse waterschappen tijdens Tweede Wereldoorlog

Volgens de gangbare opvatting ging de oorlog geruisloos aan de waterschappen voorbij. In de lezing van de Historische Vereniging op woensdag 5 februari in de Nieuwe Nes laten Thea en Jan de Roos zien dat het tegendeel het geval is. De lezing over de Noord-Hollandse waterschappen tijdens de Tweede Wereldoorlog begint om 20.00 uur. Bezoekers betalen € 5,- entree, voor leden is het gratis.

In de meidagen van 1940 zette het Nederlandse leger tientallen polders blank. De Duitse Wehrmacht herhaalde deze truc in 1944-1945. Drie weken voor de bevrijding werd zelfs nog met grof geweld de Wieringermeer onder water gezet. Maar dat is lang niet alles. De aanleg van de Atlantikwall betekende risicovolle bunkerbouw in de zeedijken. Dieselolie voor de vele motorgemalen was al direct na de bezetting nauwelijks meer verkrijgbaar. Herfst 1944 viel bovendien de elektriciteit uit. Intern kregen diverse waterschappen te maken met 'foute' bestuurders en personeelsleden. 

Thea en Jan de Roos schreven een boek over het onderwerp. Ze onderzochten hoe de Hoogheemraadschappen en polders op deze moeilijkheden reageerden. Dat levert een onthullend, onthutsend en soms ronduit pijnlijk beeld op van de Noord-Hollandse waterschapswereld in oorlogstijd. 


Het verhaal achter de gesloten deuren van het Schager café

Op vrijdag 11 oktober 2019 hield de Historische Vereniging Schagen een avond over het eten, drinken en slapen in vroegere tijden, oftewel over de Schager horeca van toen en nu. Uiteraard met het accent op het verleden, waarin het verhaal achter het rijke horecaverleden van de marktstad centraal staat.

Vrijwel alle oude bruine kroegen, uitspanningen en logementen, vanaf het fototijdperk, komen in dia langs. Ton Smakman verzorgt de avond en zal daarin het sociale leven in andere tijden, de marktfunctie en de centrale ligging van de Magnusveste meenemen. In de pauze en na afloop is het bier volgens oud Schager recept verkrijgbaar. 

De avond was in het Oude Slot op de Markt en begon om 19.30 (tot uiterlijk 21.30). De entree bedroeg € 5,-. Leden gratis

 Op woensdagavond 17 april 2019 hield de heer Jos Kaldenbach, voorzitter van de Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland voor de Historische vereniging Schagen en omstreken een lezing in de Nieuwe Nes aan het Schoenmakerspad 1. Aanvang 20.15 uur.

 Hij heeft verrassende vondsten gedaan op de digitale snelweg en geeft antwoord op o.a. de volgende vragen: 

Waar moest Johan van Schagen uit Schagen bij Delft in 1583 voor de rechtbank verschijnen wegens een ruzie over een rentebrief van 288 daalders? Lubbert van Rhede daagde hem.

En in 1604 de zoon van een Nederlandse edelman?

Welke boerderijen Tepe, Thomas en Winckelmann lagen er in Schagen?

Hoeveel VOC- ers kwamen er uit Schagen?

Hoe kwamen de familie Gladpootjes. Keet en Hemelrijk (de brandspuitmaker) helemaal in Gestichten in het Zuiden des lands verzeild? En de kermisexploitant Benner? Had dat soms religieuze redenen?

Welke zaken komen er tevoorschijn over IJzerhandel Fa. G. Ranke in 1938?

En waarom had de rangeerder Pieter Dekker een invalidenverzekering afgesloten in 1943? 

De antwoorden, ook wellicht op uw eigen vragen, worden via een beamer vertoond.

De toegang is gratis voor leden, niet-leden betalen 5 euro.


Wout Smit gunde ons in zijn lezing ‘Een familie-epos uit het Koegras’ voor de Historische Vereniging Schagen en omstreken op 23 januari 2019 een blik in verleden van deze polder. Bij de gemeentelijke herindeling van 2013 heeft Schagen een deel van het Koegras erbij gekregen. Weinigen kennen de bijzondere wijze van ontstaan van dit gebied. Ooit had de zee hier vrij spel. Het duurde meer dan twee eeuwen voordat het werd ingedijkt (1817). De lezing is in het gebouw de Nieuwe Nes aan het Schoenmakerspad 1 in Schagen en begint om 20.00 uur. Leden hebben gratis toegang, niet-leden betalen € 5,-.

De ontwikkeling van de polder Koegras kent ook een bijzonder verloop. Aan de hand van een familiegeschiedenis geeft Wout Smit van de Helderse Historische Vereniging een beeld van het leven van de bewoners. Welk lief en leed speelden zich af achter de deuren van de boerderijen en arbeiderswoningen.

Het ‘familie-epos uit het Koegras’ begint in 1843, toen een boer uit Schagen zich met zijn gezin in de nagenoeg lege polder vestigde. En het eindigt in 1943, toen de boerderij, die inmiddels door een van zijn nazaten werd bewoond, moest worden afgebroken. In opdracht van de bezetters.

Door huwelijken van de kinderen en kleinkinderen ontstonden verwantschappen met andere families in de polder. Vreugde en verdriet werden daardoor al snel met de hele poldergemeenschap gedeeld.

Een van de grootste gevaren waaraan de boeren in het Koegras blootstonden, was brand. Door hun afgelegen ligging waren boerderijen bij brand reddeloos verloren. Ook de hoofdrolspelers in dit familie-epos bleef dit soort rampen niet bespaard.

Hoewel het grootste deel van de polder tot de gemeente Den Helder behoort, waren veel bewoners van het Koegras georiënteerd op Schagen. Ook nu nog is dat het geval. Dat onderstreept de spilfunctie van Schagen, niet alleen voor de agrarische stand.

·      Wout Smit werkte als journalist bij het Noordhollands Dagblad en het Algemeen Dagblad. Sinds zijn pensionering in 2005 woont hij in Den Helder. Hij schrijft artikelen over historische onderwerpen. Onlangs publiceerde hij het boek ‘Het schandaal van Oosterland’ over de amoureuze escapades van de Duitse kroonprins tijdens zijn internering op Wieringen. In voorbereiding is een boek over de omwenteling in het Koegras van veeteelt naar bloembollenteelt. 

In zijn lezing van 28 november 2018 nam Bert Siezen ons mee op een reis langs de portretfotografie vanaf 1860. In die tijd was een foto maken of laten maken geen kleinigheid. De meeste mensen stortten zich in die tijd minstens 1 keer in hun leven in het avontuur van een foto maken. Dat was een heel gedoe, want soms woonde een fotograaf op uren loopafstand. Om er zo voordelig mogelijk op te staan, trok men ook het "nette pak" aan. Sommigen hadden dat trouwens niet eens en als het tegenzat en het was somber weer dan moest je zomaar een dag wachten op beter weer want de fotograaf had licht nodig. In zijn studio had de fotograaf een scala aan attributen om het model mooi te fotograferen. Daar maakten ze ook reclame voor. Velen sloofden zich uit met mooie reclameopdrukken op de achterkant van de foto's. 

Na de pauze neemt de lezing een wending en komt de dubbele moord die in die tijd in Schagen plaatsvond aan bod. De aanleiding van de moord door een 17-jarige jongen wordt in de lezing duidelijk gemaakt. Een spannend verhaal met een opzienbarende afloop. 

Op de nominatie staan naast deze nog twee lezingen in de eerste helft van 2019. 

De drie lezingen in de eerste helft van 2018 gingen over de volgende onderwerpen: In de eerste lezing nam Lisa Timmerman ons op woensdag 17 januari mee op een trip door ‘De vier Noorder Koggen. 

Lezing twee was op woensdag 14 maart door Karel Numan en heeft als titel Waardgeerzen. Deze lezing gaat over het gebied van de zogeheten Waardgeerzen. Dit gebied is de Schagerwaard (plus een reeks kleinere vroegere meren) en Heerhugowaard. De helft van het gebied behoorde ooit tot de goederen van de abdij van Egmond. Het oorspronkelijke land van beide waarden werd beschermd door de Schagerdam nu de Valkkogerdijk als onderdeel van de grote West-Friese Omringdijk en de 'ommeringk van dijken' die werd aangelegd om deze beide waarden. Wat er in de loop van de tijd is gebeurd met dit gebied, wie het bewoonden of bewerkten, ook daarover zal het gaan.  

De derde lezing was op woensdag 18 april door Fred Timmer en handelt over Schager messen. Momenteel is Fred Timmer bezig met een boekje over de vervaardiging en handel van deze messen in de 16 e en 17 e eeuw in Schagen.  In de lezing gunt hij ons een blik in de rijke geschiedenis van de messenmakerijen in onze stad.  Rond 1570 komt de eerste messenmaker in beeld. Een eeuw later zijn 33 messenmakerijen actief in Schagen. In deze bedrijfstak werken dan 120 à 130 man en dat is veel voor deze tijd in zo'n klein stadje. Het is dus veilig om te stellen dat de Schager messen een succes zijn. Ze zijn niet alleen sierlijk, maar ook van een goede kwaliteit. Zo goed dat belangstelling uit het buitenland niet uitbleef. Uiteindelijk was de moordende concurrentie, waar 'fair play' ver te zoeken was,  te veel voor de Schager messen nijverheid.

  De heren Numan en Timmer zijn leden van de Historische Vereniging Schagen en omstreken. Lisa Timmerman is een gastspreker. 

Zo zijn er in 2017 lezingen geweest over de strijd tegen het water in Middeleeuws West-Friesland ‘Onder golven bedolven / Dwars door de Dijk’ op 18 januari, verder ‘Vrouwenkloosters in West-Friesland’ op 8 maart, Frans Diederik verhaalde in november over Hilde (uit het huis van Hilde) en maakte daarmee een koppeling tussen archeologie en geschiedenis.

  

Publicaties 

 Van Fred Timmer zijn verschenen:

 

 

 [titels opzoeken en plaatsen, met doorverwijzingen.]